Witamy

Reumatyzm i ciąża

  • Jak się przygotować ?

  • Jakie leki są bezpieczne ?

  • Metody antykoncepcji

czytaj dalej

Nasze cele

Strona ”reumatyzm i ciąża” poświęcona jest zagadnieniu świadomego planowania ciąży przez pacjentów z chorobami reumatycznymi.

Wiele chorób reumatycznych dotyka pacjentów (głównie kobiety) w młodym wieku, kiedy aktualne są tematy dotyczące antykoncepcji czy posiadania dziecka.

W leczeniu każdej choroby niezmiernie ważna jest współpraca i wzajemne zaufanie pomiędzy pacjentem i lekarzem. Do stworzenia takiej relacji potrzebne są wiedza i doświadczenie prowadzącego specjalisty ale również wiedza chorego na temat swojej choroby rozpatrywanej w różnych aspektach - również posiadania potomstwa.

NA TEJ STRONIE ZNALEŹĆ MOŻNA NASTĘPUJĄCE INFORMACJE :

  1. W jaki sposób leki immunosupresyjne wpływają na płodność, przebieg ciąży, karmienie piersią
  2. Jakie metody antykoncepcyjne są skuteczne i bezpieczne w określonej chorobie reumatycznej
  3. Jak pacjentka z chorobą reumatyczną powinna przygotować się do ciąży
  4. Jak ciąża wpływa na przebieg danej choroby reumatycznej, czego pacjentka może spodziewać się w trakcie trwania ciąży: zaostrzenia objawów choroby, czy wręcz przeciwnie poprawy samopoczucia

Obecnie rozpoznanie choroby reumatycznej nie oznacza rezygnacji z rodzicielstwa. Dzięki osiągnięciom współczesnej medycyny, prawie każda pacjentka/pacjent mogą doświadczyć radości zostania rodzicem.

Zachęcam do lektury i mam nadzieję, że znajdziecie tu Państwo odpowiedzi na wiele pytań i wątpliwości.

lek. med. Magdalena Marek

Rozpoznanie choroby reumatycznej,
nie oznacza rezygnacji z rodzicielstwa

PŁODNOŚĆ W CHOROBACH REUMATYCZNYCH

Płodność to zdolność do poczęcia istoty ludzkiej. Według większości doniesień z literatury, płodność pacjentów z chorobami reumatycznymi jest porównywalna do osób zdrowych. Jednak faktem jest, że kobiety obciążone chorobą reumatyczną mają mniej dzieci, później decydują się na urodzenie pierwszego dziecka a odstęp pomiędzy kolejnymi ciążami jest dłuższy w porównaniu do zdrowych kobiet.

Przyczyną tego mogą być:

  1. Ograniczenia wynikające z samej choroby takie jak:
    • dolegliwości bólowe mięśni, stawów, sztywność poranna
    • brak pełnej sprawności ruchowej: przykurcze stawowe, deformacje stawów
    • suchość pochwy
    • u mężczyzn zaburzenia wzwodu spowodowane zmianami w drobnych naczyniach
    • obniżenie nastroju, depresja, lęk o przebieg potencjalnej ciąży, lęk przed przekazaniem choroby dziecku, niepewność o poradzenie sobie w opiece nad nowonarodzonym dzieckiem
  2. Współistnienie innych procesów immunologicznych, które mogą utrudniać poczęcie dziecka, na przykład obecność przeciwciał skierowanych przeciw plemnikom czy przeciwciał przeciw strukturom jajnika
  3. Duża aktywność choroby zapalnej i wysokie stężenie cytokin zapalnych, które mogą powodować zaburzenia hormonalne i trudności z zajściem w ciążę
  4. Na płodność mogą mieć również wpływ stosowane leki (patrz zakładka Leki Skrót)

Stąd bardzo ważne jest, aby świadomie przygotować się do ciąży, wybrać optymalny moment, kiedy choroba ma niską aktywność, odstawić niektóre leki. Wyczerpujące informacje na ten temat zawiera dział Przygotowanie do ciąży

bardzo ważne jest,
aby świadomie przygotować się do ciąży

PRZYGOTOWANIE DO CIĄŻY I JEJ PRZEBIEG W CHOROBACH REUMATYCZNYCH

W przypadku każdej zdrowej kobiety świadome zaplanowanie i przygotowanie do ciąży jest bardzo ważne. W przypadku kobiety obciążonej chorobą reumatyczną zaplanowanie ciąży jest konieczne, ponieważ:

  1. Zajście w ciążę w okresie niskiej aktywności lub remisji choroby daje dużą szansę na brak zaostrzenia choroby w trakcie ciąży i pomyślne jej zakończenie.

  2. Część leków stosowanych w reumatologii jest przeciwskazana w okresie ciąży i karmienia piersią. Kiedy kobieta planuje zajście w ciążę, leki te muszą być odpowiednio wcześnie odstawione.

  3. Przed ciążą należy wykonać badania na obecność określonych przeciwciał, które mogą mieć wpływ na przebieg ciąży i stan płodu.

  4. Przed ciążą należy określić stopień uszkodzenia narządów wewnętrznych (nerek, płuc, serca), co ma istotny wpływ na przebieg ciąży i porodu.

Poniżej przedstawiamy jak, z punktu widzenia reumatologa, nasi pacjenci mogą przygotować się do poczęcia dziecka i jakiego przebiegu choroby mogą spodziewać się pacjentki w trakcie trwania ciąży, w zależności od rozpoznanej choroby reumatycznej.

Szczegóły

Przygotowanie do ciąży w poszczególnych chorobach

Reumatoidalne Zapalenie Stawów (RZS), Łuszczycowe Zapalenie Stawów (ŁZS), Zesztywniające Zapalenie Stawów Kręgosłupa (ZZSK), Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS)

Zmiany w układzie immunologicznym zachodzące podczas ciąży sprzyjają stabilnemu przebiegowi RZS i ŁZS a nawet złagodzeniu objawów tych chorób.

Około 70% pacjentek z RZS, 80% z ŁZS odczuwa poprawę samopoczucia w ciąży, zmniejszenie dolegliwości bólowych i obrzęków stawów, skrócenie lub ustąpienie sztywności porannej, jedynie u około 30 % mogą wystąpić objawy zaostrzenia choroby, jednak są one dość łagodne.

W przypadku ZZSK choroba może przebiegać aktywnie do II-go trymestru ciąży, zwykle utrzymują się bóle kręgosłupa, sztywność poranna, może wystąpić zapalenie błony naczyniowej oka, potem zwykle następuje obniżenie aktywności choroby.

Niestety do zwiększenia aktywności choroby u większości pacjentek dochodzi w pierwszych miesiącach po porodzie, zwykle jest to okres pierwszych 6 miesięcy. Dlatego pomimo nawału obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem, chora musi bacznie się obserwować i w przypadku pogorszenia samopoczucia skontaktować się z reumatologiem.

Przygotowanie do ciąży

  1. Ciąża powinna być zaplanowana w okresie niskiej aktywności lub remisji choroby. Określi to prowadzący reumatolog po badaniu lekarskim, wykonaniu badań dodatkowych, dlatego tak ważne jest poinformowanie lekarza o swoich planach zajścia w ciążę.
  2. Przed zajściem w ciążę należy odstawić leki potencjalnie niebezpieczne dla dziecka (patrz zakładka-Leki-zestawienie), w zależności od samopoczucia, wyników badań, można zamienić je na leki dopuszczone do stosowania w trakcie ciąży ( na przykład: Arechinę, Sulfasalazynę, sterydy), każda modyfikacja leczenia zawsze powinna być decyzją prowadzącego reumatologa oraz pacjentki.
  3. U pacjentek z ZZSK należy przed ciążą rozważyć wykonanie MRI kręgosłupa lędźwiowego, szyjnego, rtg stawów biodrowych, aby ocenić zaawansowanie zmian. Będzie miało to znacznie przy zaplanowaniu porodu, ponieważ nieprawidłowości dolnego odcinka kręgosłupa mogą utrudniać wykonanie znieczulenia zewnątrzoponowego a zmiany w odcinku szyjnym mogą utrudnić intubację, prawidłową wentylację, gdy zajdzie potrzeba operacyjnego zakończenia ciąży, zajęcie stawów biodrowych może utrudnić poród siłami natury. Samo zapalenie stawów krzyżowo-biodrowych nie jest zwykle wskazaniem do wykonania cięcia cesarskiego.
  4. W przypadku chorych na RZS należy określić, czy doszło do zajęcia:
    • stawów żuchwowo-skroniowych ze względu na potencjalne problemy z intubacją
    • szyjnego odcinka kręgosłupa, jeżeli tak, to należy rozważyć założenie kołnierza ortopedycznego na czas porodu
    • stawów biodrowych, co mogłoby utrudnić poród siłami natury, wtedy położnik może zakończyć ciążę cięciem cesarskim

Toczeń Układowy (SLE)

Toczeń jest chorobą, która ulega zaostrzeniu w okresie ciąży znacznie częściej niż to ma miejsce w przypadku RZS czy ŁZS. Dzieje się tak w około 50% ciąż. Na szczęście w połowie przypadków są to zaostrzenia dość łagodne, które dobrze reagują na zwiększenie dawki glikokortykosteroidów czy dodanie Azatiopryny. Niestety w około 15 % ciąż dochodzi do ciężkich zaostrzeń pod postacią zajęcia nerek, ośrodkowego układu nerwowego czy układu krążenia.

Przed planowaną ciążą prowadzący reumatolog musi ocenić aktywność choroby

  • Najważniejszym czynnikiem wpływającym na pomyślny przebieg i zakończenie ciąży jest niska aktywność choroby w momencie zajścia w ciążę
  • Zajście w ciążę jest zalecane, gdy toczeń jest w remisji lub ma niską aktywność przez minimum 6 miesięcy
  • W przypadku, gdy choroba przebiega z zajęciem nerek, pożądany okres remisji to 12 miesięcy

BRAK AKTYWNOŚCI CHOROBY PRZED CIĄŻĄ JEST NAJLEPSZĄ PREWENCJĄ ZAOSTRZENIA W CIĄŻY!!!

Określenie aktywności choroby zawsze należy do prowadzącego reumatologa, dlatego bardzo ważne jest, aby pacjentka poinformowała lekarza o swoich planach, aby wspólnie mogli określić optymalny czas na zajście w ciążę.

Przed ciążą należy wykonać badania na obecność przeciwciał, które mogą mieć wpływ na przebieg ciąży i rozwijający się płód.

Należą do nich:

  1. Przeciwciała p/SSA, SSB, które przechodząc przez łożysko mogą (choć nie muszą) wywoływać u dziecka objawy tocznia noworodków pod postacią zmian skórnych, uszkodzenia wątroby i przedłużającej żółtaczki, nieprawidłowej morfologii krwi oraz najcięższego powikłania, które szczęśliwie występuje rzadko (1-3% dzieci) ,czyli wrodzonego bloku serca. Stwierdzenie przeciwciał u matki nie jest jednoznaczne z wystąpieniem powikłań u dziecka, jednak w takiej sytuacji wskazane jest regularne wykonywanie badania echokardiograficznego płodu począwszy od 18 tygodnia ciąży. Wykrycie nieprawidłowości w obrazie serca dziecka jest zwykle wskazaniem do rozpoczęcia leczenia. Hydroksychlorochina, którą powinna przyjmować każda kobieta z toczniem planująca ciążę, zapobiega prawdopodobnie wystąpieniu powyższych powikłań.
  2. Przeciwciała antyfosfolipidowe
  3. Krioglobuliny

Przed planowana ciążą należy również wykonać badania określające nieodwracalne uszkodzenie narządów wewnętrznych: nerek, serca, naczyń płucnych, układu nerwowego.

W przypadku niewydolności nerek, serca, stwierdzeniu nadciśnienia płucnego ciąża nie jest zalecana.

Należy odpowiednio dostosować leczenie utrzymujące niską aktywność choroby oraz odstawić leki przeciwwskazane w ciąży

Rozpoznanie zaostrzenia choroby w tracie ciąży może być utrudnione, gdyż wiele objawów występujących w fizjologicznej ciąży jest podobna do objawów tocznia, są to: wypadanie włosów, zmęczenie, bóle stawów, obrzęki wokół kostek, rumień twarzy, niewielka anemia czy spadek poziomu płytek krwi.

Są jednak objawy, które nigdy nie występują w prawidłowej ciąży i z dużym prawdopodobieństwem wskazują na zaostrzenie tocznia.

Należą do nich:

  • zapalenie stawów (gdy oprócz bólu pojawia się obrzęk wokół stawu, wysięk w stawie)
  • owrzodzenia w jamie ustnej
  • wysypka wyczuwalna przy dotknięciu palcem
  • nieprawidłowe wyniki badań: niski poziom białych ciałek krwi, nieprawidłowy osad moczu, znaczny białkomocz, spadek poziomu składowych dopełniacza czy wzrost przeciwciał p/dsDNA.

Jeżeli wystąpią wyżej wymienione objawy, pacjentka niezwłocznie musi powiadomić o tym swojego reumatologa.

ZESPÓŁ ANTYFOSFOLIPIDOWY (APS)

Krążące przeciwciała antyfosfolipidowe mogą powodować nawracające zakrzepice w naczyniach żylnych, tętniczych oraz powikłania podczas ciąży, takie jak:

  • nawracające poronienia samoistne
  • porody przedwczesne
  • upośledzenie wewnątrzmacicznego wzrastania płodu
  • odklejenie łożyska
  • stan przedrzucawkowy, rzucawka

Jeszcze w latach 80-tych ubiegłego stulecia powikłania w ciąży obserwowano u 90% nieleczonych pacjentek. Wszystko zmieniło się w momencie wprowadzenia do leczenia kwasu acetylosalicylowego i heparyn drobnocząsteczkowych. Obecnie odsetek ciąż, które kończą się pomyślnie dochodzi nawet do 85%.

Lekami, które stosuje się w leczeniu APS są:

  1. Aspiryna (Polocard, Acard) - jeżeli pacjentka nie przyjmowała tego leku wcześniej, należy go włączyć już w momencie starania się o dziecko lub w momencie stwierdzenia ciąży. Jest to lek bezpieczny, można go stosować przez cały okres ciąży, zwykle odstawiany jest na tydzień przed planowanym terminem porodu, aby nie dopuścić do nadmiernego krwawienia podczas porodu naturalnego lub drogą cięcia cesarskiego
  2. Heparyna drobnocząsteczkowa (Clexane) - musi być włączona najpóźniej do 5 tygodnia ciąży. Jest bezpieczna dla matki i dziecka, należy ją odstawić na 6-24h przed planowanym terminem porodu i włączyć ponownie około 8 godzin po porodzie. Ponieważ wielomiesięczne jej stosowanie może powodować odwapnienie kości, przez cały okres leczenia chora musi przyjmować dodatkowe dawki witaminy D i wapnia.
  3. Doustne leki przeciwkrzepliwe (Acenokumarol, Warfin, Sintrom) - ze względu na niekorzystny wpływ na płód, są przeciwwskazane w I trymestrze ciąży. Nie mogą być stosowane również w III trymestrze ciąży ze względu na duże ryzyko krwawień. W wyjątkowych sytuacjach, tylko prowadzący reumatolog może zdecydować w zastosowaniu leków z tej grupy w II trymestrze ciąży.

Wybór właściwej terapii przeciwkrzepliwej w okresie ciąży jest trudny i zależy od wielu aspektów, takich jak: rodzaj i miano krążących przeciwciał antyfosfolipidowych, wystąpienie przed ciążą zakrzepicy, wcześniejsze poronienia, porody przedwczesne.

Po przeanalizowaniu powyższych zagadnień, prowadzący reumatolog często przy współpracy z ginekologiem, podejmie decyzję o rodzaju leczenia przeciwkrzepliwego

Niska aktywność choroby to najlepszy moment na zajście w ciążę

ANTYKONCEPCJA A CHOROBY REUMATYCZNE

W czasie życia każdej kobiety są okresy, gdy ciąża nie jest planowana i pożądana, takie jak: brak stałego partnera życiowego, brak stabilizacji finansowej, ambicje zawodowe itp. U pacjentki z rozpoznaną chorobą reumatyczną pojawiają się dodatkowe przyczyny takie jak: wysoka aktywność choroby, złe samopoczucie, stosowanie leków immunosupresyjnych, które mogą szkodzić dziecku takich jak: metotrexat, leflunomid, cyklofosfamid, niektóre leki biologiczne.

W tym okresie zajście w ciążę jest przeciwwskazane i konieczne jest zastosowanie skutecznej metody antykoncepcyjnej. Bardzo ważny jest dobry wybór odpowiedniej metody antykoncepcji, który zawsze powinien być wypadkową decyzji pacjentki, reumatologa, który określi, jaka metoda jest dozwolona w danej chorobie reumatycznej oraz ginekologa, który po zbadaniu pacjentki dobierze odpowiedni preparat.

Idealna metoda antykoncepcyjna to taka, która z jednej strony będzie skuteczna, czyli przy prawidłowym jej stosowaniu uchroni chorą przed niepożądaną ciążą, z drugiej strony będzie bezpieczna, czyli nie spowoduje zaostrzenia choroby reumatycznej oraz nie zwiększy istotnie ryzyka zakrzepicy.

Na rynku jest obecnie dostępnych wiele środków antykoncepcyjnych. Poniżej przedstawiamy ich podział:

Środki hormonalne:

  1. DWUSKŁADNIKOWE ( zawierające estrogen i gestagen)
    • tabletki
    • plastry skórne (np. Evra)
    • pierścień dopochwowy (np. Nuva Ring)
  2. JEDNOSKŁADNIKOWE (zawierają tylko gestagen)
    • tabletki (Mini-pills, np. Cerazette)
    • zastrzyki z progesteronu ( Depo-Provera)
    • wkładka wewnątrzmaciczna uwalniająca lewonogestrel (Mirena)
    • podskórne implanty (Implanon, Nexplanon)
  3. ANTYKONCEPCJA AWARYJNA (Postinor Duo, Escapelle) Tabletki zawierające zwiększoną dawkę progesteronu. Są stosowane, gdy dotychczasowa metoda zawiodła (np. pęknięta prezerwatywa) lub doszło do zbliżenia bez zabezpieczenia. Aby nie doszło do zapłodnienia, należy przyjąć tabletkę jak najszybciej.

Metody/środki nie zawierające hormonów:

  1. CZASOWA ABSTYNENCJA
  2. STERYLIZACJA CHIRURGICZNA
  3. METODY NATURALNE
    • stosunek przerywany
    • pomiary temperatury, obserwacja śluzu szyjkowego w celu określenia dni płodnych
  4. METODY MECHANICZNE: prezerwatywy, kapturki dopochwowe, gąbki dopochwowe
  5. ŚRODKI PLEMNIKOBÓJCZE
  6. WKŁADKA WEWNĄTRZMACICZNA zawierające jony miedzi

W ciągu ostatnich 10 lat zostało przeprowadzonych wiele badań nad skutecznością i bezpieczeństwem różnych metod antykoncepcji u kobiet obciążonych chorobami reumatycznymi, wciąż trwają nowe badania. Na ich podstawie Komitet ds. Planowania Rodziny przy Polskim Towarzystwie Reumatologicznym opracował zalecenia odnośnie wyboru metody antykoncepcji w chorobach reumatycznych. Poniżej przedstawiamy podstawowe zasady doboru właściwej metody antykoncepcji.

1) Wszystkie pacjentki niezależnie od rozpoznanej choroby mogą stosować metody naturalne oraz metody mechaniczne. Należy jednak pamiętać, że mają one znacznie mniejszą skuteczność w porównaniu do antykoncepcji hormonalnej, najlepiej stosować je w połączeniu np. prezerwatywę ze środkiem plemnikobójczym.

2) Wszystkie pacjentki niezależnie od rozpoznanej choroby reumatycznej mogą stosować środki hormonalne 1-składnikowe zawierające progestagen (patrz tabela powyżej). Zaleca się wybór preparatów z jak najniższą dawką hormonów, zawierających progestageny II generacji. Wybór konkretnego preparatu zawsze należy do prowadzącego chorą ginekologa.

3) Największym wyzwaniem dla lekarza jest wybór właściwej metody antykoncepcji u pacjentek obciążonych toczniem rumieniowatym oraz zespołem antyfosfolipidowym. Jak wspomniano wyżej ta grupa chorych może stosować metody mechaniczne, środki plemnikobójcze oraz jednoskładnikowe środki hormonalne (zawierające jedynie gestagen II gen, w jak najniższej dawce). Największe kontrowersje budzą dwuskładnikowe środki hormonalne (czyli tradycyjne pigułki antykoncepcyjne), które do niedawna były przeciwwskazane w tej grupie chorych ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby i większe prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy. Obecnie podejście jest nieco bardziej liberalne i w pewnych sytuacjach dopuszcza się ich stosowanie, jednak zgodę na to zawsze musi wyrazić reumatolog.

4) Pacjentki obciążone reumatoidalnym zapaleniem stawów, łuszczycowym zapaleniem stawów, zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa, młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów mogą stosować każdy rodzaj antykoncepcji

Reumatolog decyduje jaka metoda jest bezpieczna w danej chorobie reumatycznej a wybór konkretnego preparatu zawsze należy do ginekologa !!!

Zestawienie leków

Poniżej przedstawiamy zestawienie informacji o lekach stosowanych w reumatologii z uwzględnieniem przede wszystkim ich wpływu na płodność, rozwijający się płód oraz podajemy, kiedy należy je odstawić przed planowanym zajściem w ciążę.

Nazwa leku Wpływ na płodność Odstawienie przed ciążą Karmienie piersią Uwagi

Metotrexat (Ebewe, Metex, Ebetrexat))

Mężczyźni - obniżenie płodności

Kobiety - bez wpływu

3 miesiące

Przeciwskazane

Konieczna suplementacja kwasu foliowego

LEFLUNOMID (Arava, Leflunomide Medac)

Bez wpływu

2 lata lub wypłukanie leku

Przeciwskazane

SULFASALAZYNA (Sulfasalazin EN)

Mężczyźni - obniżenie płodności Kobiety - bez wpływu

3 miesiące (dotyczy mężczyzn)

Dozwolone

Konieczna suplementacja kwasu foliowego.

CHLOROCHINA (Arechina)

Hydroksychlorchina (Plaquenil, Quensyl)

Bez wpływu

Nie trzeba odstawiać

Dozwolone

AZATIOPRYNA (Imuran)

Bez wpływu

Nie trzeba odstawiać

Niezalecane

CYKLOSPORYNA A (Neoral, Equoral)

Bez wpływu

Nie trzeba odstawiać

Niezalecane

MYKOFENOLAN MOFETILU (CellCept, Mycophenolate Mofetil Apotex, Myfenax, Limfocept)

Bez wpływu

6 tygodni

Niezalecane

Glukokortykostreoidy (Encorton, Metypred)

Bez wpływu

Nie trzeba odstawiać

Dozwolone

NIESTERYDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE

Kobiety - obniżenie płodności Mężczyźni - bez wpływu

Nie stosować w czasie starań o dziecko.

Dozwolone

KWAS ACETYLOSALICYLOWY (Acard, Polocard)

Bez wpływu

Nie trzeba odstawiać.

Dozwolone

CYKLOFOSFAMID (Endoxan)

Ryzyko niepłodności u kobiet i mężczyzn.

Kobiety - 6-12 miesięcy Mężczyźni - 4 miesiące

Przeciwskazane

INHIBITORY TNF-ALFA (Enbrel, Humira, Cimzia)

Bez wpływu.

3 miesiące

Niezalecane

Legenda

Leki przeciwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią
Leki dozwolone w okresie ciąży
Leki dozwolone w okresie ciąży i laktacji z pewnymi zastrzeżeniami

NIESTERYDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE

INFORMACJE OGÓLNE

Niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) - mechanizm działania tej grupy leków polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn czyli substancji działających rozluźniająco na naczynia krwionośne w obrębie narządów wewnętrznych matki I rozwijającego się płodu.

Na rynku jest dostępnych wiele preparatów, większość można kupić bez recepty, dlatego ważne jest, aby przyszłe mamy zdawały sobie sprawę z potencjalnych zagrożeń wynikających z przyjmowania tej grupy leków.

Rodzaje NLPZ:

  • Ketoprofen (preparaty: Ketonal, Profenid, Febrofen, Refastin, Ketores)
  • Naproxen (preparaty: Anapran, Apo-Napro, Naproxen)
  • Diclofenac (preparaty: Dicloberl, Dicloratio, Naklofen, Majamil, DicloDuo, Dicloreum)
  • Meloxicam(preparaty: Aglan, Melobax, Opokan, Movalis, Melotev, Meloxam)
  • Ibuprofen (preparaty: Ibuprom, Modafen, Aprofen)
  • Nimesulid (preparaty: Aulin, Nimesil, Coxtral)
  • Indometacyna (preparaty: Metindol)
  • Piroksykam (preparaty: Pirixicam, Flamexin)

CIĄŻA

Hamowanie syntezy prostaglandyn odpowiada za działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne NLPZ (redukcję obrzęków, bólu stawów, skrócenie sztywności porannej). Niestety skutkuje również wystąpieniem wielu objawów niepożądanych u matki oraz ze względu na łatwość przechodzenia przez łożysko również u dziecka.

Główne powikłania występujące u matki:

  1. Zaburzenie zagnieżdżenia zapłodnionej komórki w ścianie macicy, co może skutkować poronieniami na wczesnym etapie ciąży (kobiety starające się o dziecko nie powinny stosować NLPZ)
  2. zmniejszenie ilości wód płodowych
  3. poród przedwczesny
  4. krwawienia okołoporodowe, okołooperacyjne
  5. nadciśnienie tętnicze i wzrost ryzyka stanu przedrzucawkowego
  6. wydłużenie czasu trwania porodu

Główne powikłania występujące u dziecka:

  1. przedwczesne zamknięcie przewodu Botala i ryzyko rozwoju nadciśnienia płucnego
  2. upośledzenie funkcji nerek
  3. krwawienia, wylewy śródczaszkowe
  4. według niektórych autorów leki te nie zwiększają ryzyka wad wrodzonych , inne badania donoszą większy odsetek występowania defektów przegrody międzykomorowej i międzyprzedsionkowej serca dziecka.

Ze względu na powyższe objawy niepożądane NLPZ, nie zaleca się stosowania tej grupy leków podczas pierwszego i trzeciego trymestru ciąży. Jeżeli jest taka konieczność można je zastosować w drugim trymestrze ciąży. Od 32 tygodnia ciąży leki z tej grupy powinny być bezwzględnie odstawione.

LAKTACJA

NLPZ przechodzą w niewielkiej ilości do pokarmu, mało jest doniesień na temat ich wpływu na rozwój dziecka. Można przyjmować leki z tej grupy podczas karmienia piersią, jednak zaleca się przyjęcie leku tuż po karmieniu. Prawdopodobnie bezpieczne są: diklofenak, ibuprofen, naproxen, najlepiej stosować preparaty o krótkim czasie działania, w wyborze odpowiedniego preparatu pomoże prowadzący reumatolog .

METOTREKSAT

INFORMACJE OGÓLNE

Metotreksat (w skrócie MTX) jest lekiem, który hamuje wzrost i aktywność wielu komórek układu immunologicznego. Jest stosowany w leczeniu wielu chorób o podłożu immunologicznym, takich jak: reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczycowe zapalenie stawów, toczeń układowy czy mieszana choroba tkanki łącznej. Zazwyczaj MTX jest stosowany w dawce 20-30 mg raz w tygodniu. Może być przyjmowany doustnie, domięśniowo oraz dożylnie. W trakcie przyjmowania MTX konieczne jest stosowanie kwasu foliowego.

CIĄŻA

Aktywne metabolity MTX utrzymują się w komórkach i tkankach jeszcze przez kilka miesięcy po odstawieniu leku. Obecnie zaleca się odstawienie leku na 3 miesiące przed planowanym poczęciem zarówno przez kobiety jak i mężczyzn. W tym czasie oraz przez pierwsze trzy miesiące trwania ciąży zaleca się przyjmowanie zwiększonych dawek kwasu foliowego. Jeżeli prowadzący reumatolog zdecydował o rozpoczęciu terapii MTX, zajście w ciążę a w przypadku mężczyzn spłodzenie dziecka jest przeciwwskazane i przez cały okres leczenia konieczne jest stosowanie skutecznej metody zapobiegania ciąży (patrz rozdział Antykoncepcja)

Opisano wiele zaburzeń występujących u kobiet, które zaszły w ciążę przyjmując MTX. Należą do nich: samoistne poronienia, wady rozwojowe płodu. Większość danych na temat powyższych powikłań pochodzi z rejestrów pacjentek leczonych metotrexatem w znacznie wyższych dawkach z powodu choroby nowotworowej. Obecnie pojawia się coraz więcej doniesień na temat nieplanowanych ciąż u kobiet przyjmujących MTX z powodu choroby reumatycznej, gdzie dawki leku są wielokrotnie mniejsze od tych stosowanych w onkologii. Na podstawie wstępnych doniesień MTX „w dawkach reumatologicznych” nie ma tak toksycznego wpływu na ciążę jak dotychczas sądzono, jednak temat ten wymaga dalszych badań. Na chwilę obecną obowiązuje zalecenie odstawienia leku na 3 m-ce przed planowaną ciążą.

KARMIENIE PIERSIĄ

Metotrexat jest przeciwwskazany w okresie karmienia piersią. Przechodzi do mleka matki i może mieć niekorzystny wpływ na dziecko i powodować uszkodzenie szpiku, infekcje, zaburzać rozwój dziecka. Zwykle w ciągu pierwszych 3-6 m-cy po porodzie większość chorób reumatycznych ulega zaostrzeniu, jeżeli reumatolog oraz pacjentka podejmą decyzję o rozpoczęciu leczenia MTX z powodu wysokiej aktywności choroby, jest to wskazanie do zaprzestania karmienia piersią. Proces zahamowania laktacji powinien przebiegać pod kontrolą ginekologa, aby nie dopuścić do zapalenia gruczołów piersiowych. Sposób żywienia dziecka, wybór odpowiedniej mieszanki mlekozastępczej zawsze powinien należeć do pediatry.

MYKOFENOLAN MOFETILU

INFORMACJE OGÓLNE

Mykofenolan mofetylu (w skrócie: MMF) jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym w reumatologii głównie w leczeniu tocznia układowego przebiegającego z zajęciem nerek, jest również stosowany od wielu lat w transplantologii w zapobieganiu odrzuceniu przeszczepu. Mechanizm działania leku polega na blokowaniu określonych enzymów w obrębie komórek układu odpornościowego, co obniża ich aktywność, powodując między zahamowanie syntezy przeciwciał.

CIĄŻA

Niekorzystny wpływ MMF na przebieg ciąży został udowodniony. Obecna wiedza pochodzi głównie z obserwacji kobiet, które zaszły w nieplanowaną ciążę przyjmując MMF. Opisano u nich zwiększone ryzyko poronień, wystąpienia wad wrodzonych, takich jak: zaburzenia rozwojowe ucha zewnętrznego, rozszczep wargi i podniebienia, niedorozwój żuchwy, anomalie narządu wzroku, zaburzenia rozwoju kończyn, wady wrodzone serca, nerek, ośrodkowego układu nerwowego. W związku z powyższym stosowanie MMF w czasie ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane. Zaleca się odstawić lek na minimum 6 tygodni przed planowaną ciążą.

Są doniesienia, że MMF może obniżać we krwi stężenia hormonów stosowanych w środkach antykoncepcyjnych głównie tabletkach, być może również w plastrach, pierścieniach i implantach. Temat ten wymaga dalszych badań, na dzień dzisiejszy zaleca się, aby kobiety leczone MMF stosowały jednocześnie 2 metody antykoncepcyjne (na przykład tabletki w połączeniu z prezerwatywą lub środkiem plemnikobójczym) - proponowane zestawienia metod antykoncepcji są dostępne na stronie: https://www.MycophenolateREMS.com (patrz poniżej).

Na miesiąc przed rozpoczęciem terapii MMF, w jej trakcie oraz 6 tygodni po odstawieniu leku, zaleca się stosowanie skutecznej metody antykoncepcyjnej. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się również wykonanie testu ciążowego, aby z jak największym prawdopodobieństwem wykluczyć ciążę.

LAKTACJA

Brak jest danych na temat przechodzenia MMF do mleka matki, dlatego nie zaleca się karmienia piersią podczas przyjmowania MMF.

WARTO WIEDZIEĆ

FDA (Amerykańska Agencja Żywności i Leków) wraz z producentem leku opracowali przewodnik dla pacjentów i lekarzy na temat MMF, który zawiera wyczerpujące informacje na temat leku. Stworzony został również rejestr ciąż z dobrowolnym udziałem pacjentek, które zaszły w nieplanowaną ciążę podczas przyjmowania MMF. Powyższe zagadnienia są dostępne na stronie: https://www.MycophenolateREMS.com

Leflunomid

INFORMACJE OGÓLNE

Leflunomd jest inhibitorem syntezy pirymidyn, które są „cegiełkami” budującym RNA, DNA wielu komórek również tych należących do układu immunologicznego. Zaburzając syntezę tak ważnego elementu każdej komórki, lek ten znacznie obniża ich aktywność w reakcjach zapalnych w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów czy łuszczycowego zapalenia stawów.

CIĄŻA

Na podstawie obserwacji zwierząt, którym podawano leflunomid, stwierdzono że przechodzi on przez łożysko i ma silnie teratogenny wpływ na płód. Może powodować poronienia, wady płodu dotyczące głównie ośrodkowego układu nerwowego, wady rozwojowe szkieletu.

Aktywne metabolity leflunomidu utrzymują się w organizmie nawet do 2 lat po odstawieniu leku. Zarówno kobiety jak i mężczyźni leczeni leflunomidem, którzy planują posiadanie potomstwa muszą go odstawić 2 lata przed poczęciem. Ze względu na długi okres oczekiwania na wypłukanie leku z organizmu, ten schemat jest rzadko stosowany. W momencie ujawnienia przez pacjenta/kę planów prokreacyjnych, stosuje się procedurę wypłukania (usunięcia) leku z organizmu przy użyciu cholestyraminy lub rzadziej węgla aktywowanego (patrz poniżej). Po uzyskaniu dwukrotnie negatywnego wyniku na obecność leku we krwi, przyszli rodzice mogą rozpocząć starania o dziecko.

Jak wspomniano powyżej, wszystkie doniesienia na temat niekorzystnego wpływu leflunomidu na płód pochodzą z obserwacji na zwierzętach. Obecnie prowadzi się wiele badań retrospektywnych kobiet, które zaszły w nieplanowane ciąże stosując leflunomid. We wszystkich przypadkach w momencie stwierdzenia ciąży lek odstawiano i zastosowano procedurę wypłukania. Dotychczas nie potwierdzono zwiększonej ilości powikłań podczas ciąży w porównaniu do populacji nie leczonej leflunomidem i być może realne ryzyko jest mniejsze niż wcześniej sądzono. Jednak nadal potrzebne są dalsze badania i na dzień dzisiejszy leflunomid jest przeciwwskazany w ciąży.

LAKTACJA

Nie ma dokładnych danych co do przechodzenia leflunomidu do mleka matki, w związku z tym karmienie piersią podczas stosowania leflunomidu jest przeciwwskazane.

Zwykle w ciągu pierwszych 3-6 m-cy po porodzie większość chorób reumatycznych ulega zaostrzeniu, jeżeli reumatolog oraz pacjentka podejmą decyzję o rozpoczęciu leczenia leflunomidem z powodu wysokiej aktywności choroby reumatycznej, jest to wskazanie do zaprzestania karmienia piersią. Proces zahamowania laktacji powinien przebiegać pod kontrolą ginekologa, aby nie dopuścić do zapalenia gruczołów piersiowych. Sposób żywienia dziecka, wybór odpowiedniej mieszanki mlekozastępczej zawsze powinien należeć do pediatry.


Leflunomid - procedura wypłukania leku:

Pacjent/ka przyjmuje cholestyraminę w dawce 8 g 3 razy dziennie przez 11 dni.

Następnie przeprowadza się 2 badania krwi na obecność leku w odstępie 14 dni. Jeżeli oba wyniki wynoszą <0,02ug/ml zakłada się, że lek został usunięty z organizmu. Jeżeli którykolwiek z wyników wyniesie > 0.02ug/ml, całą procedurę wypłukania należy przeprowadzić jeszcze raz.

Zamiast cholestyraminy można stosować sproszkowany węgiel aktywowany w dawce 50 g4 razy dziennie.

Zarówno cholestyramina jak i węgiel aktywowany zaburzają wchłanianie z przewodu pokarmowego hormonów wchodzących w skład doustnych tabletek antykoncepcyjnych. Dlatego w czasie całego okresu wypłukiwania leku zaleca się stosowanie dodatkowej metody antykoncepcji (np. prezerwatywa)


Chlorochina (Arechina), Hydroksychlorchina (Plaquenil, Quensyl)

INFORMACJE OGÓLNE

Leki z tej grupy należą do leków antymalarycznych, które do dziś są stosowane w leczeniu malarii i innych chorób wywołanych przez pierwotniaki. To właśnie u pacjentów chorujących jednocześnie na malarię i zapalenie stawów lub toczeń zauważono, że stosowanie Arechiny spowodowało ustąpienie dolegliwości stawowych, zmian skórnych.

Jak działają?

Leki z tej grupy mają odczyn lekko zasadowy, hamują przez to aktywność tych enzymów, które najlepiej działają w środowisku kwaśnym. Powoduje to zahamowanie wielu komórek układu immunologicznego, które biorą udział w wywoływaniu objawów chorób reumatycznych takich jak toczeń układowy, RZS, mieszana choroba tkanki łącznej, MIZS. Leki te mają długi okres półtrwania, co oznacza, że jeszcze przez długi czas po odstawieniu są obecne w organiźmie. Trzeba również pamiętać, że efekt ich działania pojawia się dopiero po kilku tygodniach a nawet miesiącach stosowania.

Arechina (chlorochina) jest starszym lekiem, który ma większą tendencję do wywoływania objawów niepożądanych, na przykład do odkładania w obrębie dna oka. Hydroksychlorochina (Plaquenil, Quensyl) ma podobny efekt działania ale lepszy profil bezpieczeństwa.

CIĄŻA

Oba leki przechodzą przez łożysko, jednak prawdopodobnie są bezpieczne dla rozwijającego się płodu. Wcześniejsze doniesienia pochodzące z lat 60-tych o ryzyku uszkodzenia siatkówki oka, narządu słuchu czy wątroby dziecka nie potwierdziły się. Przeprowadzono do tej pory wiele badań, które potwierdziły bezpieczeństwo tej grupy leków dla przebiegu ciąży i rosnącego płodu.

W ciąży zaleca się stosowanie hydroksychlorochiny, ponieważ mamy więcej dowodów pochodzących z badań obserwacyjnych co do jego bezpieczeństwa w okresie ciąży i karmienia piersią. Jest to bardzo ważny lek dla chorych na toczeń układowy planujących ciążę. Udowodniono w wielu badaniach, że hydroksychlorochina:

  • zapobiega zaostrzeniom choroby w trakcie ciąży,
  • zmniejsza ryzyko wystąpienia wrodzonego bloku serca u dziecka , w przypadku gdy u matki krążą przeciwciała SSA, SSB, szczególnie gdy urodziła ona już dziecko z tą chorobą serca.
  • pozwala na obniżenie dawek sterydów
  • ma działanie przeciwzakrzepowe (co ma znaczenie u chorych z krążącymi przewciałami antyfosfolipidowymi)

Z powyższych powodów wszystkie pacjentki obciążone toczniem układowym powinny stosować leki z tej grupy w trakcie ciąży. Jeżeli chora przed ciążą przyjmowała Arechinę, prowadzący reumatolog zaleci jej zamianę na Plaquenil lub Quensyl. Odstawienie tego leku w ciąży może skutkować zaostrzeniem choroby ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Leki te mogą również stosować pacjentki obciążone RZS, które planując ciążę, na zalecenie reumatologa odstawiły metotrexat lub leflunomid. W celu utrzymania niskiej aktywności choroby do momentu zajścia w ciążę i w trakcie jej trwania prowadzący reumatolog może zalecić stosowanie Plaquenilu lub Quensylu.

KARMIENIE PIERSIĄ

Oba leki przechodzą do pokarmu matki w niewielkich ilościach jednak nie stwierdzono niekorzystnego wpływu na dziecko przy dawkach stosowanych w chorobach reumatycznych.

Gdzie kupić?

Arechina jest dostępna w Polsce, można ją bez trudu kupić w każdej aptece na receptę Preparaty hydroksychlorchiny nie były dostępne w Polsce, pacjentki mogły i nadal mogą kupić je w krajach Unii Europejskiej, które honorują recepty wystawione przez lekarza w Polsce. Od niedawna lek jest dostępny w polskich hurtowniach i po okazaniu przez pacjentkę recepty apteki mogą go zamówić.

Oto wykaz hurtowni, gdzie dostępny jest preparat hydroxychlorchiny - Plaquenil:

  • Farmacol S.A.
  • Neuca S.A.
  • Centrala farmaceutyczna Cefarm S.A.
  • Organizacja Polskich Dystrybutorów Farmaceutycznych S.A.
  • Salus International Sp. z o.o.
  • Hurtap S.A.
  • Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Aptek MULTI PHARME S.A.
  • Polska Grupa Farmaceutyczna S.A.
  • PGF Urtica Sp. z o.o.
  • DOZ S.A.
  • DIRECT Spółka Komandytowa

Cyklofosfamid

INFORMACJE OGÓLNE

Cyklofosfamid (preparat: Endoxan) - należy do leków cytotoksycznych, ponieważ uszkadza nici DNA i powoduje śmierć komórek takich jak limfocyty B i T, których nieprawidłowe działanie leży u podstaw wielu chorób immunologicznych. Niestety toksyczny efekt wywiera również na inne, zdrowe komórki w ograniźmie, powodując uszkodzenie komórek szpiku, wątroby, śluzówek przewodu pokarmowego, pęcherza moczowego oraz jajników i jąder.

WSKAZANIA

Stosowany jest w onkologii w terapii niektórych nowotworów, w reumatologii w sytuacjach, gdy choroba reumatyczna ma wysoką aktywność a stosowane leczenie nie przynosi poprawy. Najczęściej są to chorzy na toczeń układowy, u których choroba zaatakowała narządy wewnętrzne: nerki, płuca, chorzy na zapalenie naczyń czy twardzinę układową przebiegającą z nasilonym śródmiąższowym włóknieniem płuc.

OBJAWY NIEPOŻĄDANE

Ze względu na toksyczny wpływ tego leku na jajniki, zastosowanie go u kobiet młodych, które jeszcze nie rodziły jest zawsze trudną decyzją, zarówno dla pacjentki jak i prowadzącego lekarza. Ryzyko niepłodności rośnie wraz z przyjętą dawką leku oraz wraz z wiekiem chorej. Określono, że wiek powyżej 31 roku życia lub/i przyjęta całkowita dawka Endoxanu powyżej 10g istotnie zwiększają ryzyko wtórnej niepłodności.

Preparaty stosowane "osłonowo" podczas leczenia cyklofosfamidem

Razem z cyklofosfamidem stosowane są zwykle inne leki, które łagodzą jego działania niepożądane, takie jak: leki przeciwwymiotne, antybiotyki zmniejszające ryzyko infekcji, preparat acetylocysteiny, który ma działanie ochronne na śluzówkę pęcherza moczowego i zapobiega krwotocznemu zapaleniu pęcherza. Coraz częściej również stosowane są leki , które mają wpływ ochronny na jajniki. Są to tzw. analogi gonadoliberyn: leuproleina czy goserelina, które podane podskórnie na 2 tygodnie przed każdym wlewem cyklofosfamidu wprowadzają jajniki w stan uśpienia. Zahamowaniu ulega wówczas dojrzewanie komórek jajowych, przez co są one w mniejszym stopniu narażone na toksyczne działanie cyklofosfamidu.

Podobny ochronny efekt wywołują 2-składnikowe tabletki antykoncepcyjne i również są stosowane jako „osłona” przy leczeniu cyklofosfamidem. Jednak w przypadku pewnych chorób reumatycznych takich jak aktywny toczeń układowy szczególnie współistniejący z zespołem antyfosfolipidowym, tabletki antykoncepcyjne zawierające estrogeny są przeciwwskazane. Stąd ta metoda jest najczęściej stosowana u chorych na nowotwory poddawanych chemioterapii z użyciem cyklofosfamidu.

Inną metodą ochrony płodności jest pobranie i zamrożenie komórek jajowych (koszt ich pobrania i przechowywania przez 1 rok wynosi około 1tyś złotych) lub pobranie i zamrożenie fragmentu tkanki jajnika. Zabiegi te w Polsce nie są refundowane.

U mężczyzn ryzyko niepłodności rośnie proporcjonalnie do przyjętej dawki cyklofosfamidu. Jeżeli mężczyzna planuje posiadanie potomstwa, przed podaniem leku można rozważyć zamrożenie nasienia. Zabieg ten nie jest refundowany przez NFZ, koszt zamrożenia i przechowywania nasienia przez okres 1 roku wynosi około 400-600 zł.

CIĄŻĄ I LAKTACJA

Cyklofosfamid jest przeciwwskazany w czasie ciąży i karmienia piersią. Zaleca się planowanie ciąży w przypadku kobiet dopiero po 6 a nawet 12 miesiącach po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem, w przypadku mężczyzn po 4 m-cach.

Inhibitory TNF-alfa (leki biologiczne)

INFORMACJE OGÓLNE

Leki z grupy inhibitorów anty TNF alfa - Remicade, Enbrel, Humira, Cimzia, Simponi są białkami wytwarzanymi przy pomocy metod inżynierii genetycznej.

Hamują układ immunologiczny pacjenta, zmniejszając aktywny proces zapalny toczący się w organizmie chorego.

Podawane w postaci injekcji podskórnych bądź wlewów dożylnych.Częstotliwość podawania jest różna i zależy od stosowanego preparatu.

CIĄŻA

Leki te przechodzą przez łożysko od końca II trymestru ciąży, jedynie Cetrolizumab (Cimzia) ze względu na budowę chemiczną praktycznie nie przedostaje się przez barierę łożyskową.

Według zaleceń producentów leków, należy stosować skuteczną metodę zapobiegania ciąży podczas leczenia i przez pewien okres po odstawieniu leku, zależny od rodzaju preparatu.

Warto jednak nadmienić, że prowadzone badania u kobiet ciężarnych, u których zdecydowano się na kontynuację leczenia lekami biologicznymi w czasie ciąży wskazują, iż leki te wydają się być bezpieczne dla płodu.

Nadal jest jednak zbyt mało zgromadzonych, wiarygodnych danych, by rutynowo stosować te leki u ciężarnych. Każda chora powinna swoją decyzję o leczeniu lub jego zaprzestaniu podjąć wspólnie z prowadzącym reumatologiem i ginekologiem-położnikiem.

LAKTACJA

Minimalne ilości inhibitorów TNF alfa stwierdzono w mleku matek karmiących piersią.

Brak dokładnych danych oceniających wpływ na noworodka, dlatego nie zaleca się karmienia piersią w okresie stosowania leków.

Sterydy

INFORMACJE OGÓLNE

Glukokortykosteroidy (w skrócie GKS, potocznie nazywane sterydami, preparaty: Encorton, Metypred, Meprelon) są stosowane w leczeniu niemal wszystkich chorób reumatycznych o podłożu autoimmunologicznym. W krótkim czasie powodują zmniejszenie dolegliwości takich jak bóle, obrzęki stawów, ustąpienie sztywności porannej oraz poprawę wyników badań.

Mogą być podawane doustnie, w postaci wlewów dożylnych w przypadku chorób o ciężkim przebiegu, bezpośrednio do stawu, rzadko domięśniowo. Ze względu na wiele objawów niepożądanych nie zaleca się długotrwałego ich stosowania.

CIĄŻA

Leki z tej grupy najczęściej są stosowane w okresie ciąży u pacjentek z toczniem układowym, reumatoidalnym zapaleniem stawów, gdy obserwuje się zwiększoną aktywność choroby. Wówczas są lekami pierwszego wyboru ze względu na ich bezpieczeństwo dla płodu.

Preferowanym lekiem w okresie ciąży jest Prednison (Encorton), ponieważ enzym obecny w łożysku w 90% rozkłada ten lek do nieaktywnych metabolitów, dzięki czemu prednison właściwie nie przedostaje się do krwi płodu. Uważa się, że dawki prednizonu nie przekraczające 15mg w ciągu pierwszego trymestru i 20mg w II i III trymestrze ciąży są bezpieczne dla dziecka.

Czasem jednak aktywność choroby immunologicznej jest na tyle wysoka, że prowadzący reumatolog podejmie decyzję o zastosowaniu GKS w wyższych dawkach, gdyż korzyści z takiej terapii są większe od potencjalnego ryzyka.

Do najczęstszych objawów niepożądanych, które sterydy zwykle w wyższych dawkach mogą wywołać u matki należą: cukrzyca w trakcie ciąży, nadciśnienie tętnicze, wzrost ryzyka stanu przedrzucawkowego, obniżenie uwapnienia kości, częstsze infekcje.

Zagrożeniem dla dziecka matki, która przyjmuje GKS w pierwszym trymestrze ciąży, jest większe ryzyko wystąpienia rozszczepu podniebienia, przedwczesne pęknięcie błon płodowych, poród przedwczesny- wymienione powikłania dotyczą najczęściej sytuacji, kiedy stosowane są duże dawki GKS.

PORÓD

Poród jest sytuacją stresogenną, kiedy każdy zdrowy organizm syntezuje dodatkowe ilości naturalnych glukokortykosteroidów. U pacjentek przyjmujących przez wiele miesięcy Encorton lub Metypred, nadnercza są zablokowane i taka synteza nie jest możliwa. Dlatego w sytuacji przedłużającego się porodu siłami natury lub zakończenia ciąży drogą cięcia cesarskiego konieczne jest podanie dodatkowej dawki glikokortykosteroidów. Zwykle podaje się hydrokortison w postaci iniekcji dożylnych, dawkę ustala anestezjolog lub prowadzący poród położnik.

WAŻNE

Każda pacjentka w momencie przyjęcia na oddział położniczy, musi zgłosić fakt leczenia sterydami lekarzowi położnikowi.

LAKTACJA

GKS przechodzą do mleka matki w znikomej ilości. Stężenie leku w mleku rośnie wraz ze stosowaną dawką. Uważa się, że przy dawce Encortonu poniżej 20mg dozwolone jest karmienie piersią na żądanie. W przypadku wyższych dawek zaleca się 4-godzinną przerwę pomiędzy zażyciem leku a karmieniem ( w praktyce-należy nakarmić dziecko, przyjąć lek, następne karmienie jest możliwe za 4h, w tym czasie należy odciągnąć i wylać pokarm. Jeżeli dziecko jest niespokojne i zaistnieje konieczność nakarmienia go, można wykorzystać ściągnięty wcześniej i przechowywany w lodówce pokarm lub podać mieszankę mlekozastępczą).

W razie pytań skontaktuj się z nami

Autor

Magdalena Marek

Nazywam się Magdalena Marek, jestem reumatologiem, od wielu lat pracuję na oddziałach reumatologicznych najpierw Wojewódzkiego Zespołu Reumatologicznego w Sopocie a obecnie Szpitala Specjalistycznego w Kościerzynie. Przedmiotem moich zainteresowań jest temat ciąży u pacjentek z chorobami reumatycznymi.

Od kilku lat zajmuję się przygotowaniem pacjentek do ciąży, opieką nad nimi w trakcie jej trwania oraz po porodzie, kiedy bardzo często dochodzi do zaostrzenia choroby. Doradzam również moim pacjentkom, przy współpracy z ginekologiem, przy wyborze bezpiecznej i skutecznej metody antykoncepcji, w momencie gdy zajście w ciążę z różnych przyczyn nie jest wskazane.

Moim marzeniem jest stworzenie miejsca, gdzie pacjentki z chorobą reumatyczną mogłyby otrzymać wyczerpujące informacje na temat antykoncepcji, przygotowania do ciąży, przebiegu choroby w czasie trwania ciąży i po porodzie, na temat tego jak radzić sobie w opiece nad małym dzieckiem, gdy dojdzie doza ostrzenia choroby o porodzie. Głęboko wierzę, że uda się stworzyć takie miejsce, gdzie chora będzie mogła otrzymać kompleksową pomoc reumatologa, ginekologa-położnika, położnej czy psychologa.

Stworzenie tej strony jest pierwszym krokiem w realizacji tego pomysłu.

Wszelkie pytania proszę kierować na adres reumatyzm.i.ciaza@gmail.com.

Media

W sierpniu dzięki współpracy z założycielką portalu tacyjakja.pl i przy wsparciu firmy Roche powstał film pod tytułem „RZS a decyzja o rodzicielstwie”. Zachęcam do obejrzenia na You Tube pod następującym adresem.

https://www.youtube.com/watch?v=NIRLUu9HeJ4&feature=youtu.be

Publikacje

Kobieta i reumatoidalne zapalenie stawów

Jest już dostępny poradnik wydawnictwa tacyjakja.pl pt. „Kobieta i RZS”. Autorkami są kobiety: ginekolog położnik Dr. Justyna Teliga-Czajkowska, która od lat zajmuje się przygotowaniem i prowadzeniem ciąż pacjentek z chorobami reumatycznymi, anestezjolog dr. Krystyna Zdziechowska od lat zajmująca się anestezją położniczą oraz reumatolog, czyli moja skromna osoba.

Kobieta i RZS

Książeczka jest zbiorem aktualnych, opartych na rzetelnej wiedzy informacji, które mogą zainteresować wszystkie kobiety chore na RZS bez względu na wiek. „Czy mogę stosować antykoncepcję? Czy mogę zajść w ciążę na tych lekach? Jak mam przygotować się do ciąży? Jak ciąża wpłynie na moją chorobę? Czy będę mogła karmić piersią? Czy mogę być znieczulona trakcie porodu? Na te i wiele innych pytań znajdziecie w nim odpowiedzi. Zachęcam do przeczytania. Książeczka jest do kupienia w księgarni na stronie https://tacyjakja.pl/schorzenia/reumatoidalne-zapalenie-stawow/

Artykuły

W czerwcowym numerze czasopisma dla reumatologów pt. „Forum Reumatologiczne” ukazał się artykuł poświęcony właściwemu przygotowaniu do ciąży pacjentek z zapalnymi chorobami stawów. Napisałam go we współpracy z anestezjolożką dr. Zdziechowską oraz ginekolożką dr. Kowalską- Perwejnis. Zachęcam pacjentki z zapaleniem stawów takim jak RZS, ŁZS, czy ZZSK do lektury. Można dowiedzieć się, jakie badania należy wykonać przed ciążą, jak zmienić tryb życia, czy choroba może mieć wpływ na przebieg porodu, jakie są wskazania do cięcia cesarskiego, czy możliwości znieczulenia w trakcie porodu.

(poniżej link do artykułu w polskiej i angielskiej wersji językowej)

Przygotowanie do ciąży i porodu pacjentek z chorobami zapalnymi stawów

Copyright © 2018 Magdalena Marek / All rights reserved.